វដ្តជីវិតនៃមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍

តើមានអ្វីកើតឡើងនៅពេលមនុស្សម្នាក់បានឆ្លងមេរោគអេដស៍ដំបូងបំផុត?
នៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់បានឆ្លងមេរោគអេដស៍ដំបូង វីរុសនឹង​ចាប់ផ្តើម​វាយ​ប្រហារ​កោសិកាCD4 និងបម្លែងរីកពាសពេញខ្លួនរបស់មនុស្សក្នុងរយៈពេលខ្លី។ នៅ ក្នុងអំឡុង ២ទៅ ៨សប្តាហ៍ដំបូង ប្រព័ន្ធភាពសុំានឹងតបតប្រឆំាងមកវិញ ហើយ​បុគ្គល​ដែលផ្ទុកនោះនឹងមានអារម្មណ៍ថាពួកគេមានជំងឺផ្តាសាយ។ ក្នុងរយៈពេល ៣​សប្តាហ៍​នៃ​ការឆ្លងរោគ ប្រព័ន្ធភាពសុំាក្នុងខ្លួនរបស់មនុស្សបង្កើតបដិបក្ខប្រាណ​នៅក្នុង​ខ្លួន​ ដើម្បី​ប្រយុទ្ធនឹងវីរុស។ ភាគច្រើនការធ្វើតេស្តឈាមរកមេរោគអេដស៍អាចរកឃើញក្នុង​អំឡុង​ពេលនេះ ហើយបុគ្គលម្នាក់ដែលរកឃើញថាមានផ្ទុកមេរោគអេដស៍ហើយនោះ គឺ​បានបង្ហាញថាអង្គបដិបក្ខប្រាណមាននៅក្នុងឈាមរបស់គេរួចទៅហើយ។
រយៈពេលចំហជាអ្វី?
ការធ្វើតេស្តឈាមរកមេរោគអេដស៍ មិនមែន​រកមេរោគ​អេដស៍​នៅក្នុង​ខ្លួន​នោះទេ ប៉ុន្តែគេ​រកអង្គ​បដិបក្ខប្រាណ​ក្នុងខ្លួន​មនុស្សដែល​បង្កើត​ដោយ​ប្រព័ន្ធភាព​សុំា​របស់មនុស្ស ដើម្បីប្រឆាំងនឹងមេរោគអេដស៍។ រយៈពេលចំហ គឺជារយៈពេលចន្លោះរវាងការឆ្លងមេរោគអេដស៍ចូលទៅក្នុងខ្លួនមនុស្សរហូតដល់ពេលដែលអាចរកឃើញអង្គបដិបក្ខនៅក្នុងខ្លួនមនុស្ស។​  រយៈពេលនេះ អាចប្រែប្រួលពី មួយខែកន្លះ ទៅ៣ខែ។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ បុគ្គលនេះបានផ្ទុកមេរោគ​រួច​ហើយ និងអាចមានលទ្ធភាពចម្លងមេរោគទៅអ្នកដ៏ទៃបាន។ រយៈពេលដែលទើបឆ្លងដំបូង និងរយៈពេលដែលក្លាយទៅជាអ្នកជំងឺអេដស៍ លទ្ធភាពចម្លងទៅអ្នកដទៃទៀតមានកម្រិតខ្ពស់ណាស់។

តើបុគ្គលម្នាក់អាចដឹងថាខ្លួនឯងមានមេរោគអេដស៍ដោយរបៀបណា?
ជាទូទៅការធ្វើតេស្តឈាមរកមេរោគអេដស៍ គឺជាការរកអង្គបដិបក្ខប្រាណ​របស់មេរោគអេដស៍នៅក្នុងខ្លួនមនុស្ស តាមរយៈឈាម។ ក្នុងរយៈពេលពីមួយខែកន្លះទៅ៣ខែ​នៃការ​ឆ្លង​មេរោគអេដស៍ទៅក្នុងខ្លួន ប្រព័ន្ធភាពសុំារបស់មនុស្សអាចបង្កើត​អង្គបដិបក្ខប្រាណ​នៃ​មេរោគអេដស៍ក្នុងកម្រិតមួយដែលធ្វើឱ្យតេស្តមើលឃើញមេរោគអេដស៍បាន។  ប្រសិន​បើ​ក្នុងខ្លួនមនុស្សមានអង្គបដិបក្ខប្រាណ ការធ្វើតេស្តឈាមនោះ នឹងរកឃើញវិជ្ជមាន។  តេស្ត ELISA ( Enzyme Linked Immuno Sorben assay) ជាតេស្ត​ដែល​គេ​បានប្រើប្រាស់ទូទៅសម្រាប់ស្វែងរកអង្គបដិបក្ខប្រាណ។ ជាទូទៅបុគ្គលម្នាក់ត្រូវរង់ចាំ​រយៈពេលពី មួយខែកន្លះទៅ​៣ខែក្នុងការធ្វើតេស្ត ដែលគេហៅថា រយៈពេលចំហ បន្ទាប់ពីបុគ្គល​ម្នាក់នោះ​មាន​អារម្មណ៍ថាខ្លួនគេបានរួមភេទដោយមិនមានសុវត្ថិភាព។ ប្រសិនបើបុគ្គលនោះមក​ធ្វើតេស្តក្នុងរយៈពេលចំហ វាមានការលំបាកក្នុងការស្វែងរក​អង្គបដិបក្ខប្រាណ​នៃ​មេរោគ​​អេដស៍​ក្នុងខ្លួនមនុស្ស។ ហើយបុគ្គលម្នាក់នោះអាចនឹងបានលទ្ធផលអវិជ្ជមាន។ វាអាចជាលទ្ធផលដែលមិនអាចយកជាការបាន ពីព្រោះបុគ្គលនោះអាច​ឆ្លង​មេរោគអេដស៍ ប៉ុន្តែតេស្ដមិនបានបង្ហាញថាគាត់មានមេរោគអេដស៍។ តេស្ត ELISA អាចចំណាយពេល ២ ទៅ៣ថ្ងៃ ដើម្បីទទួលលទ្ធផល ប៉ុន្តែមានតេស្តមួយផ្សេងទៀត ហៅថា «តេស្តរហ័ស» អាច​​ផ្តល់​លទ្ធផល​ក្នុងរយៈពេល ៣០នាទី។ តេស្តELISA និងតេស្ត Western  Blot ក៏ត្រូវបាន​ប្រើប្រាស់ដើម្បីធ្វើតេស្តបញ្ជាក់ឡើងវិញ។
តើមនុស្សម្នាក់ដែលផ្ទុកមេរោគអេដស៍អាចរស់នៅដោយសុខភាពល្អបានយ៉ាង​ដូចម្តេច?
ជាទូទៅ ការចេញរោគសញ្ញា(ធ្ងន់ធ្ងរ) របស់បុគ្គល​ម្នាក់ដែល​មាន​ផ្ទុក​មេរោគអេដស៍ អាច​ចំណាយពេលប្រហែលពី ៨ទៅ ១០ឆ្នាំ។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះពពួក​វីរុសបាន​ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធភាព​សុំា​របស់មនុស្សចុះខ្សោយ ប៉ុន្តែខ្លួនរបស់មនុស្សមានភាព​ខ្លាំងគ្រប់គ្រាន់​ក្នុងការ​ប្រឆាំង​ជំងឺ​ឱកាសនិយមផ្សេងៗ។ បុគ្គលដែលមានផ្ទុកមេរោគអេដស៍​អាចបន្ត​រស់នៅ​ដោយ​សុខភាព​ល្អជាច្រើនឆ្នាំដោយសារការទទួលទានរបបអាហារគ្រប់គ្រាន់ ចៀសវាង​ការប្រើ​ប្រាស់​គ្រឿងញៀន ជាតិស្រវឹង ហើយប្រើប្រាស់ថ្នាំARV ឱ្យបានទៀងទាត់​និងត្រឹមត្រូវតាមវេជ្ជបញ្ជា។
តើមនុស្សផ្ទុកមេរោគអេដស៍ម្នាក់អាចវិវត្តន៍ ទៅជាអ្នកជំងឺអេដស៍យ៉ាងដូចម្តេច?
ជំងឺអេដស៍កើតឡើងនៅពេលដែលមេរោគអេដស៍បំផ្លាញប្រព័ន្ធភាពសុំារបស់មនុស្ស ធ្វើឱ្យរាងកាយរបស់មនុស្សងាយរងគ្រោះដោយសារមេរោគផ្សេងៗទៀត និង​លក្ខណៈ​សម្គាល់ទូទៅមួយទៀត គឺនៅពេលដែលកោសិកា CD4 ធ្លាក់ចុះនៅ​ក្រោម​២០០។ អ្នកដែលមានជំងឺអេដស៍អាចប្រឈមមុខខ្លាំងនឹងជំងឺឱកាសនិយមដូចជា ជំងឺ​រលាកសួត ជំងឺរបេង ឬមហារីក។ល។ មនុស្សម្នាក់ដែលផ្ទុកមេរោគអេដស៍ជាច្រើនឆ្នាំ ហើយមាន CD4 ធ្លាក់ចុះនៅក្រោម២០០ ក៏អាចនៅមានសុខភាពល្អដែរ។ ជាមួយ​នឹង​ការវិវត្តនៃការព្យាបាលដែលមានដូចជា ការព្យាបាលដោយថ្នាំប្រឆាំងនឹងវីរុស (ARV) និង​ជម្រើស​នៃការធ្វើតេស្ត ធ្វើឱ្យជំងឺឱកាសនិយមជាច្រើនអាចព្យាបាលបាន ហើយអាច​ធ្វើ​ឱ្យ CD4 កើនឡើង។

ប្រភព៖ បកប្រែពី “សៀវភៅជំនួយស្មារតីសម្រាប់គ្រូបង្រៀនស្តីពីការអប់រំរឿងផ្លូវភេទ” TARSHI