តើជំងឺអេដស៍ (AIDS) ជាអ្វី?

តើជំងឺអេដស៍ (AIDS) ជាអ្វី?
មានមូលហេតុជាច្រើនដែលជំងឺនេះត្រូវបានគេហៅថាអេដស៍ AIDS។ A តំណាងឱ្យ ពាក្យ Acquired​ មានន័យថាទទួល ពីព្រោះវាមិនមែនជាកត្តាហ្សែន ប៉ុន្តែវាជាជំងឺដែលឆ្លងតាមរយៈឈាម ឬការរួមភេទដោយមិនបានការពារ។ I តំណាងឱ្យ Immune មានន័យ​ថា​ប្រព័ន្ធភាពសុំា ពីព្រោះវាធ្វើឱ្យ មានផលប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធភាពសុំា។ D តំណាង​ឱ្យ Deficiency កង្វះ ពីព្រោះវាធ្វើឱ្យ ប្រព័ន្ធភាពសុំាចុះខ្សោយ។ S តំណាង​ឱ្យ Syndrome រោគសញ្ញា ពីព្រោះ​អ្នកដែល​ផ្ទុកមេរោគអេដស៍​នឹងរង​គ្រោះ​ដោយសារជំងឺ និងការឆ្លងមេរោគនានាជាច្រើន។ មេរោគអេដស៍​ធ្វើ​ឱ្យ​រាងកាយរបស់មនុស្សចុះខ្សោយយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលធ្វើឱ្យជំងឺផ្សេងៗ អាចវាយ​ប្រហារ​មកលើខ្លួនមនុស្ស ដែលត្រូវបានគេហៅថាជាជំងឺឱកាសនិយម ដូចជា​ជំងឺរបេង ជំងឺរលាកទងសួតជាដើម។
ការចាក់ថ្នាំ ការបញ្ចូលឈាម និងការប្រើប្រាស់ម្ជុល​រួមគ្នាត្រូវបាន​គេរកឃើញ​ថាជាកត្តា​ចម្បងនៃការចម្លងមេរោគអេដស៍តាមរយៈឈាម។ ការប្រើប្រាស់ម្ជុល និង /ឬ ស៊ឺរុំាងរួមគ្នាងាយឆ្លងមេរោគអេដស៍បំផុត។ នៅពេលដែល​ឈាមដែល​មានមេរោគ​ត្រូវ​បាន​បូម​ឈាមចេញពីម្ជុល ឬស៊ឺរុំាងហើយម្ជុល ឬស៊ឺរុំាង​នោះត្រូវបាន​ប្រើប្រាស់​លើ​បុគ្គល​ម្នាក់ទៀត បុគ្គលម្នាក់នោះត្រូវបានបញ្ចូលឈាមដែលមាន​មេរោគអេដស៍​ក្នុង​ខ្លួន​របស់​គេ។ ចំពោះករណីដែលមានឈាមខ្ទៀតចេញមកប៉ះមុខ ឬភ្នែក មានកម្រិតទាបក្នុង​ការ​ឆ្លងមេរោគអេដស៍។
មេរោគអេដស៍ឆ្លងនៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់មានផ្ទុកមេរោគអេដស៍រួមភេទជាមួយមនុស្សម្នាក់ទៀតដោយមិនបានការពារ។ ឧទាហរណ៍ ការរួមភេទតាមទ្វារមាសដោយមិនបានការពារ គឺជាផ្លូវ ដែលចម្លងមេរោគអេដស៍ច្រើនជាងគេបំផុត។ ការរួមភេទតាមរន្ធគូថ រវាងមនុស្សប្រុស និងមនុស្សប្រុស ឬ​មនុស្ស​ប្រុស និងមនុស្សស្រីងាយឆ្លងមេរោគអេដស៍។ ការ​រួមភេទ​តាមមាត់ (Oral sex) ក៏អាចឆ្លងមេរោគនេះបានដែរ ប៉ុន្តែមានអត្រាទាប ហើយកម្រ ខ្លាំងណាស់ លុះ​ត្រា​​តែមានដំបៅ ឬដាច់រលាកមាត់។ ដោយឡែកចំពោះការថើប និង​សកម្មភាព​ផ្លូវភេទ​ដទៃទៀត​ដោយមិនមានការស៊កបញ្ចូលលិង្គ គឺមិនប្រឈម​នឹងការ​ឆ្លងមេរោគអេដស៍​នោះទេ។
នៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់បានឆ្លងមេរោគអេដស៍ដំបូង វីរុសនឹង​ចាប់ផ្តើម​វាយ​ប្រហារ​កោសិកាCD4 និងបំឡែងរីកពាសពេញខ្លួនរបស់មនុស្សក្នុងរយៈពេលខ្លី។ នៅក្នុងអំឡុង ២ទៅ ៨សប្តាហ៍ដំបូង ប្រព័ន្ធភាពសុំានឹងតបតប្រឆំាងមកវិញ ហើយ​បុគ្គល​ដែលផ្ទុកនោះនឹងមានអារម្មណ៍ថាពួកគេមានជំងឺផ្តាសាយ។ ក្នុងរយៈពេល ៣​ខែ​នៃ​ការឆ្លងរោគ ប្រព័ន្ធភាពសុំាក្នុងខ្លួនរបស់មនុស្សបង្កើត អង្គធាតុប្រឆាំង​នៅក្នុង​ខ្លួន​ដើម្បី​ប្រយុទ្ធនឹងវីរុស។ ភាគច្រើនការធ្វើតេស្តស្វែងរកមេរោគអេដស៍អាចរកឃើញក្នុង​អំឡុង​ពេលនេះ ហើយបុគ្គលម្នាក់ដែលរកឃើញថាមានមេរោគអេដស៍វិជ្ជមានហើយនោះ គឺ​បានបង្ហាញថាអង្គបដិបក្ខប្រាណមាននៅក្នុងឈាមរបស់គេរួចទៅហើយ។

ប្រភពអត្ថបទ៖ ដកស្រង់ពីសៀវភៅព័ណ៌ទឹកក្រូច៖ សៀវភៅលំហាត់សម្រាប់គ្រូបង្រៀន TASHI